43ccb999

Oe Vrauwe Kêike - Expositie Volendam door de ogen van vrouwen

Fri, 10 Apr 2026 12:10:02 GMT

Niet de vrouw als onderwerp op het doek, maar als maker. Als kunstenaar.

Volendam groeide vanaf 1881, met Hotel Spaander als kloppend hart, uit tot een van de belangrijkste kunstenaarskolonies van Europa. Kunstenaars van over de hele wereld kwamen naar het dorp om het leven, het licht en de mensen vast te leggen.

Opvallend is dat juist hier – in een tijd waarin vrouwelijke kunstenaars nog geen vanzelfsprekendheid waren – óók vrouwen hun plek vonden. Zij reisden naar Volendam, werkten er, en legden het dorp vast vanuit hun eigen blik.

In Oe Vrauwe Kêike brengt het Volendams Museum dit perspectief samen. Niet de vrouw als onderwerp op het doek, maar als maker. Als kunstenaar.

De tentoonstelling toont werk van vrouwelijke kunstenaars die Volendam verbeelden in portretten, dorpsgezichten en scènes uit het dagelijks leven. Van herkenbare visserijtaferelen tot meer verstilde, persoonlijke momenten. Een andere manier van kijken. Een andere ervaring van hetzelfde dorp.

Naast deze historische werken biedt de tentoonstelling ook ruimte aan hedendaagse vrouwelijke kunstenaars. Zij bouwen voort op deze traditie en vertalen hun blik naar het nu – soms in schilderkunst, maar ook in fotografie, sculpturen en andere hedendaagse vormen.

“Kêike” is meer dan kijken.
Het is zien, aanvoelen en vastleggen – én het verbeelden in vormen die blijven veranderen.
Een blik gevormd door wie je bent, toen en nu.

Volendam als kunstenaarsdorp is vaak verteld vanuit een mannelijk perspectief. Deze tentoonstelling nodigt uit om anders te kijken.

Stap binnen en ontdek: herken jij het vrouwelijke oog?

De expositie "Oe Vrauwe Kêike - Volendam door de ogen van vrouwen" is vanaf 19 april 2026 te zien in het Volendams Museum.

27 februari: Lezing 100 jaar muziek uit Volendam

Tue, 17 Feb 2026 13:54:53 GMT

Op 27 februari verzorgt Johan Tol wederom een lezing over 100 jaar Volendammer Muziek ter ere van onze expositie Volendam: Een muzikale reis door de eeuw!

2025 was wederom een bijzonder jaar voor Volendam op muziekgebied. Door de grote aandacht voor o.a. het jubileum en eenmalige reünie van BZN en een Lifetime Achievement award voor The Cats en Jan Akkerman is besloten om deze lezing nogmaals plaats te laten vinden. Zo zijn o.a. de gewonnen prijzen toegevoegd aan de expositie “Een Muzikale Reis Door De Eeuw”. Johan Tol zal de bezoekers meenemen door meer dan 100 jaar Volendammer muziekhistorie.

Er zijn nog een beperkt aantal plaatsen beschikbaar!

Kosten: €16 per persoon te verkrijgen bij het Volendams Museum.

Koffie vooraf en een drankje en hapje na afloop.

Voor meer informatie: tel: 0299-369258

Onderbroken Tijd - expositie 25 jaar Nieuwjaarsbrand

Mon, 29 Sep 2025 09:39:30 GMT

Nieuwjaarsbrand in Volendam krijgt na 25 jaar plek in Volendams Museum

Het Volendams Museum presenteert vanaf 18 oktober 2025 de expositie “Onderbroken tijd”. Deze tentoonstelling markeert 25 jaar na de nieuwjaarsbrand in café ’t Hemeltje in Volendam (2001). Getroffenen en nabestaanden willen deze periode graag markeren en bewaren met dit erfgoedproject, dat bestaat uit een tijdelijke expositie en een vaste multimediale opstelling in het museum.

Een generatie getekend

In deze expositie staan de Volendamse jongeren centraal die in 2001 tussen de 14 en 25 jaar oud waren. Hun ervaringen laten zien hoe diep de brand het leven en de gemeenschap van Volendam heeft geraakt. Maar ook hoe veerkracht en verbondenheid bijdraagt aan herstel en hoop.

De persoonlijke verhalen van zeven hoofdpersonen vertegenwoordigen de veelheid aan invalshoeken binnen de groep getroffenen. Bezoekers worden aan de hand van hun verhalen meegenomen in de impact van de brand, niet alleen op een individu, maar ook op families, hulpverleners en de samenleving. Tegelijkertijd nodigt de tentoonstelling uit tot reflectie: hoe ga je zelf om met verlies of ingrijpende gebeurtenissen?

Samenwerking en initiatief

De expositie is een initiatief van een groep getroffenen die na 25 jaar zelf het initiatief wilden nemen om verhalen te bewaren en door te geven. Samen met NNV (Nazorg Volendam) en de Werkgroep ‘Nieuwjaarsbrand, 25 jaar en verder’ is dit project ontwikkeld.

De doelstelling:

Herdenken van de slachtoffers.
Erkenning en steun bieden aan betrokkenen.
Erfgoed veiligstellen voor toekomstige generaties.
Educatie en reflectie mogelijk maken voor bezoekers, zowel lokaal als internationaal.

Vormgeving en inhoud

De titel “Onderbroken tijd” verwijst naar de manier waarop het leven zich ontvouwt als een laken: soms glad, soms geplooid. Elke plooi staat voor een moment waarop de tijd even stilviel – door liefde, verlies, een gebeurtenis of een inzicht. Daarna is niets meer hetzelfde.

De naam Onderbroken Tijd is bedacht door Harm Hasenaar, ontwerper van de expositie. “Ik gebruik een laken als metafoor voor het leven. Het leven ontvouwt zich als een laken van tijd – soms is het glad, soms geplooid. Elke vouw markeert een moment waarop ‘tijd is onderbroken’. Dat kan zijn door een liefde, een gebeurtenis, een verlies, een inzicht. Daarna is niets meer helemaal zoals ervoor.” De expositie verbeeld de verhalen van de betrokkenen letterlijk op gevouwen wanden die door het museum zijn neergezet. Na elke ‘vouw’ vertellen we een andere gebeurtenis in woord en beeld.

De tentoonstelling wordt creatief vormgegeven als een tijdlijn in gevouwen wanden als metafoor voor het grillige verloop van het leven. Deze wanden tonen beelden en persoonlijke verhalen rondom zeven thema’s:

Jeugd in Volendam.
De brand, een kort moment.
Door de ogen van de media.
Saamhorigheid: hulpverlening en lokale acties.
Herdenken en reflectie.
Verwerking kent vele vormen.
Veerkracht.

Mediahoek

De expositie gaat over in een mediahoek. In deze hoek zal tijdens de tijdelijke expositie een projectie van de documentaire ‘Onderbroken tijd’ te zien zijn. Deze documentaire volgt de rode draad van de tentoonstelling met extra verdieping door de hoofdpersonen. Daarnaast is in deze mediahoek een mogelijkheid om uitgebreide persoonlijke verhalen op te vragen. En een

leeshoek met daarin alle boeken geschreven door getroffenen.

Permanente opstelling (na januari 2027)

Deze media hoek zal op termijn worden uitgebreid tot een compleet erfgoedproject waarin alle verhalen over en rondom de nieuwjaarsbrand zullen worden verzameld en toegankelijk worden gemaakt. Een interactieve media-bibliotheek met documentaires, podcasts, reportages, foto’s, boeken en magazines. De verhalen over en rondom de nieuwjaarsbrand in Volendam krijgt op die manier een eigen plek binnen de historische collectie van Museum Volendam.

Duurzaamheid en toekomst

De tentoonstelling is ontworpen met oog voor duurzaamheid. De wanden zijn herbruikbaar en kunnen op termijn een vaste plek krijgen in het museum of zelfs op de oorspronkelijke locatie van de brand, bij ’t Hemeltje aan de Dijk.

De permanente naslaghoek blijft toegankelijk in het Volendams Museum, zodat verhalen en herinneringen behouden blijven – niet alleen voor nabestaanden, maar ook voor volgende generaties en bezoekers van buiten Volendam.

“Met deze tentoonstelling willen we de verhalen zelf bewaren en doorgeven. Het is ons eigen initiatief, zodat we recht doen aan de herinneringen, de emoties en de veerkracht die ons als gemeenschap verbinden.” – Werkgroep ‘Nieuwjaarsbrand, 25 jaar en verder’

De expositie is wegens grote belangstelling verlengd tot januari 2027.

Kermis Expositie in het Volendams Museum

Tue, 19 Aug 2025 12:57:55 GMT

Kermis van Vroeger in het Volendams Museum

Ontdek onze betoverende kermis expositie! Een vrolijke, gezellige en nostalgische tentoonstelling die je meeneemt naar de tijd van draaiorgels, suikerspinnen en dansavonden.

Met onder andere:

De prachtige miniaturen van Siem Jonk zoals de cakewalk, het reuzenrad en nog veel meer. Kom en bewonder deze unieke miniaturen die bovendien elke dag om 11u, 14u en 16u tot leven komen;

Schilderijen uit eigen collectie, privécollecties en de collectie van Hotel Spaander;

Unieke filmbeelden van de Volendammer Kermis van weleer;

Laat je daarnaast verrassen door de kleurrijke foto's van Aafke Bootsman en geniet van de compilatie van kermiskrakers samengesteld door Eduard Koning.

Onze vrijwilligers hebben de expositie met liefde voor jou samengesteld. Mis het niet! De expositie is van 9 augustus t/m 12 oktober te bezichtigen.

Het Volendams Museum is elke dag geopend van 10.00 tot 17.00 uur, m.u.v. vrijdag 5 t/m maandag 8 september wanneer wij i.v.m. de Volendammer Kermis van dit jaar gesloten zijn.

Volendammer dagen bij het Volendams Museum

Mon, 16 Jun 2025 07:44:11 GMT

28 en 29 juni 2025: Volendammer dagen

Op zaterdag 28 juni en zondag 29 juni staat Volendam twee dagen lang volledig in het teken van kunst, cultuur en de authentieke Volendamse tradities. Bezoekers van alle leeftijden kunnen zich onderdompelen in een veelzijdig programma op diverse locaties in het pittoreske vissersdorp.

Folkloremarkt bij het Volendams Museum

Het Volendams Museum is het toneel voor een prachtige folkloremarkt waar verkopers hun eigen creaties verkopen op gezellige standjes. Kom de sfeer proeven in het Museum en ontdek de historie van Volendam. Daarnaast wordt op zaterdag rond 13.30 uur een presentatie gegeven van verschillende klederdrachten uit de volgende plaatsen:

Enkhuizen/Schagen
Huizen
Katwijk
Noordwijk
Nunspeet
Spakenburg
Urk
Zaanse Kaper
En uiteraard niet te vergeten Volendam! Twee klederdrachtwerkgroepen uit Volendam werken samen om een prachtige presentatie te geven met diverse klederdrachten uit Volendam.

Kom 28 en 29 juni naar het Volendams Museum en dompel je onder in de historie en folklore van Volendam.

Het hele programma van de Volendammer dagen is te vinden op de website van Laag Holland: https://www.laagholland.com/nl/volendammerdagen

Aankoop vissershuisje Aafie van de Bibber succesvol

Wed, 02 Apr 2025 14:05:31 GMT

Dankzij uw steun en betrokkenheid is het ons gelukt!! De Crowdfundingactie voor het behoud van de laatste authentieke visserswoning in Volendam gelegen aan de Sijmen Molstaat 11 heeft geleid tot de succesvolle aankoop door de Stichting Huisje Aafie van de Bibber.

Wij zijn u allen - voor zowel de grote als de kleine bijdragen - enorm dankbaar. Dankzij uw vrijgevigheid kunnen we dit bijzondere stukje erfgoed behouden voor toekomstige generaties. Naast fantastische bijdragen van plaatselijke bedrijven en particulieren ook substantiële bijdragen van Bond Heemschut en het Cultuurfonds, welke ook een doorslaggevende rol hebben gespeeld in de verwerving van de woning.

Hoewel de aankoop een belangrijke mijlpaal is, ligt er nog veel werk voor ons. Binnenkort zal de renovatie van start gaan, zodat we dit unieke huis in volle glorie kunnen herstellen. In de nabije toekomst zullen er verschillende acties en initiatieven worden georganiseerd om de volgende stap mogelijk te maken. Hierover houden wij u uiteraard op de hoogte.

Nogmaals, hartelijke dank voor uw steun en vertrouwen. Samen zorgen we ervoor dat dit stukje Volendamse geschiedenis behouden blijft!

Met vriendelijk groet,

Bestuur Stichting Huisje Aafie van de Bibber

Lifetime Achievement Award voor The Cats en Jan Akkerman

Tue, 18 Feb 2025 12:51:31 GMT

Zondag 16 februari hebben The Cats en gitarist Jan Akkerman een LifeTime Achievement Award ontvangen. Deze is uitgereikt in ons prachtige museum. Popjournalist Martin Rijtsma is de initiatiefnemer van deze prijs die wordt gedragen door honderd muzikanten.

Alle bandleden hebben de award uitgereikt gekregen door de kleindochter van Piet Veerman, Mell. Jan Akkerman heeft de oeuvreprijs gekregen van zijn dochter Laurie. Het was een hele bijzondere middag waarbij tientallen fotografen, journalisten en muzikanten aanwezig waren. Wij feliciteren alle heren met hun geweldige prijs.

Bekijk hier het verslag gemaakt door NH Nieuws .

Volendams Museum finalist voor landelijke vrijwilligersprijs

Thu, 31 Oct 2024 08:21:13 GMT

Het Volendams Museum is door de provincie Noord-Holland geselecteerd als een van de finalisten voor de landelijke Erfgoedvrijwilligersprijs 2024. Deze prestigieuze prijs wordt jaarlijks uitgereikt door Stichting Nederland Museumland aan vrijwilligersorganisaties die zich inzetten voor het behoud van cultureel erfgoed.

De vrijwilligersgroep van het museum werd afgelopen maand voorgedragen door een van hun eigen leden. Met succes: de groep behoort nu tot de 13 finalisten, waaronder één uit elke provincie en één uit het Caribisch gebied. Vanaf vandaag kan het publiek stemmen op hun favoriete finalist, waarbij de stemming voor 50% meeweegt in de uiteindelijke beoordeling. De overige 50% wordt bepaald door een deskundige jury. De winnaar wordt op 13 december bekendgemaakt tijdens een ceremonie in Den Haag.

Wij willen iedereen vragen om te stemmen op het Volendams Museum zodat wij deze geweldige prijs gaan winnen. Stem op ons via onderstaande knop. Vergeet niet na het stemmen de stem te bevestigen. Deze bevestigingsmail kan ook in de ongewenste mail / spambox terecht komen. Heel erg bedankt voor jullie steun!

Volle bak tijdens herfstactiviteiten in Volendams Museum

Thu, 31 Oct 2024 08:00:30 GMT

In de herfstvakantie worden er in het Volendams Museum door Your Talent allerlei activiteiten voor kinderen georganiseerd. Veel kinderen zijn naar het museum gekomen, waar vrijwilligers hen begeleidden bij verschillende knutselwerkjes. Van punniken tot figuurzagen en dasjes vlechten: de jonge bezoekers gingen met volle overgave aan de slag. Het museum zat helemaal vol. Het waren hele gezellige dagen. We hebben genoten van alle kinderen die zijn gekomen.

Rabo Clubsupport

Thu, 17 Oct 2024 08:13:07 GMT

Wij willen iedereen die op het Volendams Museum heeft gestemd tijdens de Rabo Clubsupport actie heel hartelijk bedanken. Afgelopen week heeft Regina Schilder de cheque van Kelly van de RaboBank in ontvangst genomen. Het Volendams Museum heeft €883,- gekregen. Dit bedrag krijgt een mooie bestemming!

Nogmaals hartelijk bedankt voor het stemmen!

Volendammer ochtenden in het Volendams Museum

Mon, 14 Oct 2024 08:02:35 GMT

De afgelopen weken zijn de leerlingen van alle Volendamse scholen langs geweest voor een bezoek aan ons prachtige museum. In het cultuurprogramma van groep 8 is de Volendammer ochtend een vast onderdeel. De leerlingen komen bij ons langs voor een rondleiding en een echt Volendams dictee.

Naast een bezoek aan het Volendams Museum zijn de leerlingen ook mee geweest op een Botter voor een vaartocht van drie kwartier en hebben ze een speurtocht gedaan langs de Dijk en door het Doolhof. We zijn heel blij dat we onderdeel zijn van dit speciale cultuurprogramma.

Oktober Kunstmaand

Mon, 30 Sep 2024 13:05:21 GMT

Het is Oktober, de Kunstmaand. Voor veel kunst- en cultuurliefhebbers het hoogtepunt van het jaar. Het thema van dit jaar is: Mijn (kunst) held. De exposities, lezingen, workshops, theatervoorstellingen en livemuziek staan in het teken van bewondering, verwondering en inspiratie. Er is voor iedere leeftijd iets te zien en te doen. Ook in het Volendams Museums zijn er lezingen en activiteiten. Hier een overzicht van de activiteiten in ons museum.

Waar zijn mijn heldinnen in de kunstgeschiedenis

Jannig Kwakman over haar persoonlijke heldinnen

Woensdag 9 oktober - 20:00 uur

Gratis entree

Kunst Kijken Volendam

Kunstroute in het centrum van Volendam. In ons museum kun je de werken van twee kunstenaars bewonderen naast onze eigen uitgebreide collectie en exposities.

Zaterdag 19 en zondag 20 oktober - 10:00 tot 17:00 uur

Entree € 4,50

Kunstheldinnen

Jan Brokken over het werk van de Amerikaanse schilderes Elisabeth Nourse

Dinsdag 29 oktober - 20:00 uur

Gratis entree

Kinder Knutsel Workshops

Maak je eigen held en heldin

Maandag 28 tot en met woensdag 30 oktober - 10:00 uur

Entree € 2,00

Kom langs en neem deel aan deze activiteiten!

Wil je graag weten welke activiteiten er nog meer plaats vinden in onze gemeente? Download dan hier de Oktober Kunstmaand brochure.

Stem op het Volendams Museum met Rabo Clubsupport

Wed, 04 Sep 2024 14:59:37 GMT

Stem vanaf nu op het Volendams Museum bij de Rabo Clubsupport actie. De actie duurt tot 24 september. Help ons de rijke geschiedenis en cultuur van ons prachtige museum te bewaren. Roep iedereen op om te stemmen op het Volendams Museum in de Rabo App en help ons! Samen maken we het verschil!

ESPN doc FC Palingsound

Wed, 28 Aug 2024 14:53:11 GMT

ESPN heeft een documentaire gemaakt over de raakvlakken van het voetbal uit Volendam en de Palingsound. Tijdens deze documentaire FC Palingsound komt het Volendams Museum uitgebreid aan bod. Vooral de expositie 'Een Muzikale reis door de Eeuw' komt aan bod. Deze documentaire is terug te kijken op de website van ESPN.

Vrijwilligers gezocht!

Tue, 30 Jul 2024 11:34:37 GMT

Vrijwilligers gezocht! Kom bij ons team en help mee in het Volendams Museum. We zijn 7 dagen per week geopend, met diensten van 9.45 tot 13.30 en van 13.15 tot 17.00. Het is niet moeilijk en we hebben een super leuk en gezellig team om mee samen te werken. Het hoeft niet voor vast, invallers of vakantiekrachten zijn ook van harte welkom. Eenzaam? Niet bij ons! Een geweldige kans om betrokken te zijn bij ons museum en de gemeenschap van Volendam. Neem contact met ons op voor meer informatie en om je aan te melden als vrijwilliger. We kijken uit naar je komst! Tel. 0620321022

Leuke vermelding op reischeck.nl

Thu, 25 Jul 2024 14:49:45 GMT

Het Volendams Museum is een leuk uitje voor jong én oud. Dat is ook waarom reischeck.nl ons vermeld op hun website. Op reischeck.nl staan blogs over de leukste vakanties, reizen en uitjes in binnen- en buitenland.

Ben je op zoek naar een mooie bestemming voor een vakantie , weekend weg of juist een gezellig dagje met familie, vrienden of familie. Neem een kijkje op de website van reischeck.nl .

Wij zijn Kidsproof

Mon, 15 Jul 2024 11:54:53 GMT

Wij zijn heel blij met de vermelding Kidsproof. Het betekent dat onze kinderactiviteiten worden aangeraden door kidsproof.nl . Wij hebben nu ook een vermelding op de website van Kidsproof en mogen het logo op onze website plaatsen.

Op de website kidsproof.nl vind je allemaal leuke uitjes voor én met kinderen. Je kunt hierbij de regio selecteren waar je woont of naar toe wilt gaan. Zo zijn de uitjes gemakkelijk te vinden. Het Volendams Museum staat daar nu ook tussen en daar zijn wij heel trots op. Kom langs en doe mee met onze speurtocht, knutselmiddagen of kies voor een van de leuke kleurplaten.

Crowdfunding Het Vissershuisje van Aafje van de Bibber

Thu, 27 Jun 2024 12:33:19 GMT

MZA heeft in samenwerking met de RegioBank een crowdfunding opgezet voor Het Vissershuisje van Aafje van de Bibber. Het doel was om €2500,- op te halen voor het herstellen van de keuken.

De crowdfunding heeft maar liefst €3050,- opgebracht. Daarvan kan niet alleen de keuken, maar ook andere delen van het huisje aangepakt worden. Samen zorgen we ervoor dat het authentieke karakter van dit bijzondere huisje bewaard blijft.

Wilt u helpen met behoud van dit speciale huisje? Donaties zijn nog altijd heel erg welkom. U mag uw donatie over maken op onderstaande rekening of neem contact met ons op voor de mogelijkheden.

Stichting Huisje Aafie van de Bibber
NL56 RABO0 36 43 137 81

Volendammerdagen

Tue, 25 Jun 2024 12:53:43 GMT

29 en 30 juni zijn de Volendammerdagen. Tijdens deze twee dagen worden er speciale activiteiten georganiseerd op en rond de Volendammer Dijk.

Als onderdeel van de officiële opening van de Volendammerdagen is er zaterdagmiddag 29 juni een speciale presentatie van de Volendammer klederdracht bij het museum. Dichter Sijmen Tol zal één van zijn Volendamse gedichten over de klederdracht voordragen en er is een optreden van Fanfare Wilhelmina Volendam. Kom langs en laat je verrassen door deze opening van de speciale Volendammerdagen.

Hieronder een overzicht van de activiteiten van aankomend weekend.

Kinderspeurtocht in het Volendams Museum

Mon, 27 May 2024 12:16:56 GMT

Een museum lijkt voor kinderen vaak heel saai. Niet bij het Volendams Museum. Tijdens hun bezoek kunnen ze de avontuurlijke kant van het museum ontdekken. Wij hebben verschillende speurtochten en knutselactiviteiten. Daardoor leren de kinderen spelenderwijs meer over de rijke geschiedenis van Volendam.

Kinderfeestje

Een bezoek aan het Volendams Museum is ook heel erg leuk als onderdeel van een kinderfeestje. Ze kunnen een speurtocht doen en zo leren over de unieke cultuur van Volendam. Natuurlijk zijn er kleurplaaten en kunnen de kinderen knutselen met sigarenbandjes. Het Volendams Museum is een mooie aanvulling op een kinderfeestje. Kom langs bij het museum en vraag naar de mogelijkheden.

Het nieuwe museumjaarboek

Thu, 25 Apr 2024 13:51:37 GMT

Na 4 jaar is het nieuwe jaarboek van het Volendams Museum weer verkrijgbaar. Het is een prachtig samengesteld magazine met boeiende verhalen, gedetailleerde stambomen en natuurlijk nostalgische foto’s. Ook geven we een bijzonder inkijkje in het verleden van het Volendams Museum en blikken we vooruit op de toekomstplannen.

Genieten bij een lekker bakkie

Wil je graag meer weten over het Volendams Museum, het verleden en de toekomst? Koop dan dit mooie jaarboek voor slechts €9,95 in onze shop. Kom langs en geniet van dit prachtige boek onder genot van een heerlijk kopje koffie of thee.

Het exposeren van de handwerkjes van Aafke Bootsman

Tue, 16 Apr 2024 13:44:02 GMT

In het stoffenwinkeltje van het museum worden op dit moment de handwerkjes van Aafke Bootsman getoond. Dit zijn mooie handwerkjes zoals engeltjes, kettingen en een vlieger, gemaakt van Volendammer kleding. Zo zorgt Aafke ervoor dat versleten kleding een tweede leven krijgt. In het stoffenwinkeltje wordt zo het ‘oude’ en het ‘nieuwe’ met elkaar verbonden. Kom eens kijken in het Volendams Museum naar de mooie handwerkjes van Aafke Bootsman.

Unieke visserstruien

Wed, 10 Apr 2024 13:49:24 GMT

Tijdens de pieperrace hebben een aantal afgevaardigden van het Volendams Museum en de Vereniging Behoud Volendammer Botters een aantal visserstruien in ontvangst mogen nemen. Deze truien zijn speciaal voor ons ontwikkeld. Het zijn unieke truien die doen denken aan de traditionele Volendammer visserstruien van oudsher.

Keep it Local

Het ontwerpen en fabriceren van de truien maakt onder deel van ‘Keep it Local’. Dat is een project van lectoraat Fashion Research & Technology aan de Hogeschool van Amsterdam. Leslie Eisinga en Maaike Feitsma hebben de truien ontworpen en ontwikkeld voor het Volendams Museum en de Vereniging Behoud Volendammer Botters.

De truien zijn gemaakt van 100% wol en door een speciale 3D-breimachine gefabriceerd. Het is de enige breimachine in zijn soort in heel Nederland. Het ontwerp met het enkele huisjes van het doolhof maakt de trui heel erg speciaal.

Alleen voor leden

De trui is heerlijk warm en waterbestendig. Op dit moment is de trui alleen gemaakt voor leden van het Volendams Museum. Er wordt nog onderzocht of het ook mogelijk is om de trui op grote schaal te maken.

Expositie: ''Volendam: Muzikale reis door de eeuw!''

Mon, 18 Mar 2024 14:52:30 GMT

In de expositie Volendam, een muzikale reis door de eeuw wordt een niet eerder op deze schaal vertoond overzicht van de rijke muzikale historie van Volendam gegeven. Van de successen van The Cats en BZN tot Jan Smit en Nick en Simon tot het ‘andere geluid van Volendam’ met bands als Alasca en Mell and Vintage Future. Via nooit eerder geziene foto’s, eremetaal en bijzondere relikwieën wordt 100 jaar muzikaal succes uit Volendam gevierd.

Kom 100 jaar Volendamse muziekgeschiedenis vieren

Van 3 maart tot eind 2024 staat het Volendams Museum in het teken van muziek. Muziek en Volendam zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en de muziek van Volendammer artiesten heeft voor wereldwijd succes gezorgd. Maak een muzikale reis door het verleden én heden in het Volendams Museum.

Palingsound door de jaren heen

Van The Cats en BZN naar Jan Smit, Nick en Simon en de 3J’s; de ‘palingsound’ heeft een bijzondere impact gehad op de vaderlandse muziekgeschiedenis. In de expositie “Volendam, een muzikale reis door de eeuw” ontdekt u het verhaal van de populaire muzieksound uit het kleine vissersdorp. Met veel exclusieve, nooit eerder vertoonde beelden en relikwieën uit de rijke pophistorie.

Het andere geluid van Volendam

Maar ook het andere geluid van Volendam is niet vergeten. Naast de populaire Palingsound zijn er vele muzikale talenten die een eigen pad gebaand hebben met een geheel eigen sound. Wat te denken van Alasca, Blanko en Mell and Vintage Future? Het andere geluid van Volendam ontdekt u ook in de meest omvangrijke expositie over Volendammer muziek ooit.

De expositie “Volendam, een muzikale reis door de eeuw” bezoeken?

Het Volendams Museum is dagelijks geopend tussen 10 en 17 uur. De expositie is in die openingstijden te bezoeken. Wil je alvast kaarten reserveren? Dat kan via de website van het Volendams Museum . Voor meer informatie kunt u tijdens openingstijden contact met ons opnemen.

Aandacht in de NIVO voor crowdfunding om het huisje van Aafie te behouden

Mon, 18 Dec 2023 10:48:01 GMT

In de hoop het oudste Volendammer huisje dat nog in oorspronkelijke staat verkeert, te behouden, start de Stichting Huisje Aafie van de Bibber een crowdfunding. ,,Dan kan het onderdeel worden van het Volendams Museum”, zegt Jaap Schilder (Bibber), ‘omezegger’ van Aafie.

Negen maanden geleden overleed Aafie. Enige tijd daarvoor werd zij op prachtige wijze vastgelegd door fotograaf Jan Tuijp (Pet). Het interieur ademt nostalgie uit. Als je er binnenkomt, ga je voor even terug in de tijd. Begin 1900, destijds aangekocht voor 900 gulden, werd het gebouwd. Zonder badkamer. En zo is het nog steeds, ruim honderd jaar later. Het echtpaar trouwde in 1908, acht jaar later moesten ze het tijdelijk verlaten vanwege de watersnoodramp. Om het huisje in dat smalle straatje (Sijmen Mol) ook voor de toekomst te behouden, voor zowel het nageslacht als mogelijk een nevenfunctie, dient het te worden gerestaureerd. Jaap: ,,We zijn in gesprek gegaan met het Volendams Museum en Stichting Artist Komt Binne, iedereen vindt het een goed idee om te behouden voor volgende generaties, maar er is geen geld. Rest ons alleen nog om een crowdfunding op te starten.” Peter Veerman (Artist Komt Binne): ,,Een tijd voordat Aafie overleed, hebben we al de Stichting Huisje Aafie van de Bibber opgericht, voorzien van een ANBI-status. Dat maakt het gunstig om te sponsoren.”

Door optimaal de fiscale regels te benutten, betaalt de fiscus maximaal mee met een gift en kost het de schenker netto het minst. ,,Er is een taxatie uitgevoerd en aan een deskundige gevraagd wat er moet gebeuren om het in leefbare staat te houden”, vervolgt Jaap. ,,De kosten van restauratie worden geschat tussen de 75.000 en 100.000 euro en de WOZ-waarde is 150.000 euro. Er is dus zo’n 250.000 euro nodig. In de toekomst willen we onder de vlag van het Volendams Museum kijken wat we er verder mee kunnen. Wellicht krijgt het tevens een functie om te bezichtigen als onderdeel van de rondleiding. Dat moet nog verder worden uitgewerkt, waarbij we niet willen dat de buurt wordt belast. Het moet gereguleerd zijn, dus geen grote groepen door de Sijmen Molstraat.”

Het tv-programma ‘Binnenstebuiten’ van KRO/NCRV zal binnenkort aandacht besteden aan de authentieke plek in de oude kom. Voor bedrijven/particulieren die het initiatief een warm hart toedragen, het IBAN-nummer van Stichting Huisje Aafie van de Bibber is NL56 RABO0 36 43 137 81.

Door: Eddy Veerman

Bron: Nieuw-Volendam

KERK EN GELOOF IN VOLENDAM

Tue, 22 Mar 2022 12:39:37 GMT

Kerk en geloof in Volendam

1572 Edam gaat over tot de Reformatie, katholieke schuilkerk in Edam.

1574 Volendam overvallen door Watergeuzen.

1614 Bouw (gedoog-) kapel in Edam in tuin pastorie van de huidige H. Nicolaaskerk.

1658 Bouw Nederlands Hervormde kerk op het zuideinde in Volendam.

1666 Ambtelijke melding van uitoefening van de Roomse religie in ‘seecker huijs en kerck’ te Volendam.

1700 Uitbreiding van de H. Nicolaaskapel in Edam tot een zogenaamde biechtkapel.

1798 Grondwet scheiding van kerk en staat (Franse tijd).

1825 Opnieuw uitbreiding en verbouwing van de kapel in Edam, nu met de ingang op de Voorhaven;

de verbouwde kerk werd op 19 mei 1825 ingezegend.

1847 Na finale vergroting en vernieuwing werd de H. Nicolaaskerk op 26 oktober ingewijd.

1848 Grondwet van Thorbecke: vrijheid van godsdienst; gebruik katholieke bijkerk in Volendam.

1860 Bouw van de Vincentiuskerk te Volendam door architect Molkenboer; in 1883 vergroot door A.C. Bleijs en

in 1908 opnieuw vergroot naar ontwerp van architect P. Snel.

1866 Negen Volendammers in pauselijke krijgsdienst, regiment ‘Zuavi Pontici’ (Zoeaven van de Paus).

1881 Op 12 september werd Jan Guijt als eerste Volendammer tot priester gewijd; priesternaam Bonifatius.

1890 Verbond met de Zusters Dominicanessen uit Voorschoten tot stichting van een katholieke meisjesschool.

1891 Komst zusters Dominicanessen, eerste H. Mis op 22 april in de nieuwe kapel toegewijd aan het H. Hart;

vanaf juli start de bewaarschool, begin 1994 de lagere meisjesschool en in 1901 het herhalingsonderwijs.

1907 Stichting van de Sint Jozefvereniging en de bouw van ‘De Jozef’.

1913 Bouw van de Sint Jozefschool, de 1e katholieke jongensschool, op het terrein naast het Jozefgebouw;

op 2 januari 1914 geopend; hoofdmeester A. Mühren betrok de aanpalende onderwijzerswoning.

1924 Overdracht van de openbare school aan het Kerkbestuur; deze school aan de Edammerweg (1890) was in 1912 afgebrand en, opnieuw opgebouwd, in 1914 weer in gebruik genomen; het werd de Jozefschool A

en de school van mr. Mühren de Jozefschool B; zo waren er twee katholieke jongensscholen. Mr. Mühren werd later hoofd van de Jozefschool A, mr. Verhoef en daarna mr. Klaas Zwarthoed van de Jozefschool B.

1962 Inwijding Marakerk (O.L. Vrouw Sterre der Zee), als nieuwe parochie afgesplitst v/d Vincentiusparochie.

1972 De derde RK. kerk, het Kruispunt, als dependance van de Vincentiuskerk in gebruik genomen.

1978 De Ark, het vierde Rk. kerkgebouw, als dependance/bijkerk van de Mariaparochie in gebruik genomen.

1994 De Vincentiuskerk gerestaureerd in de periode 1994-'97, de toren al eerder in 1987.

2002 De Ark niet meer in gebruik als kerkgebouw.

2012 Het Kruispunt buiten gebruik gesteld en in 2013 gesloopt.

2014 Samenvoeging beide parochies van Volendam tot de "Parochie van de H.H. Maria en Vincentius".

Katholiek Volendam vier eeuwen lang geen eigen kerk en parochie

Volendam maakte vanaf het prille begin in de 14e eeuw onderdeel uit van de kerkelijke gemeente Edam, met de oude Sint-Nicolaaskerk, bekend als de Grote Kerk, als katholiek godshuis en de dienstdoende pastoor als geestelijk leider.

Vanaf 1520 kwam in de Nederlanden het bijbels georiënteerde protestantisme op. Tijdens de daaruit voortvloeiende Hervorming ging in 1572 de pastoor van Edam, en met hem de meerderheid van de katholieken in Edam maar niet die van Volendam, over tot het nieuwe geloof.

De Staten van Holland verboden de uitoefening van de katholieke godsdienst. De katholieken moesten hun kerken en kloosters, inclusief al hun bezittingen aan gebouwen en landerijen, afstaan aan de gereformeerden. Zij werden onderdrukt en mochten eeuwenlang geen bestuursambten vervullen.

In Volendam viel voor de gereformeerden weinig te halen: geen kerk, geen klooster, geen bezittingen, behalve enkele landerijen, gelegen tussen Edam en Volendam, die verdeeld werden tussen de stad Haarlem en de stad Amsterdam. Op een kaart van Cornelis de Rijk uit 1644 staan deze landerijen ingetekend als ‘de Haarlemmer Cappelrijen’ en ‘de Amsterdamse Cappelrijen’.

Katholieke riten konden dus vanaf toen alleen heimelijk worden uitgevoerd. Daartoe namen de overgebleven rooms-katholieken aanvankelijk hun intrek in een schuilkerk op de hoek van de Grote Kerkstraat en de Grote Molensteeg. Voor de vervulling van hun godsdienstplichten waren ook de Volendammer katholieken aanvankelijk op deze schuilkerk aangewezen. Vanaf 1614 deed de nieuwe H. Nicolaaskapel dienst als schuilkerk, dan wel ‘gedoog’ kerk.

Tijdens het krijgsgewoel van de Tachtigjarige Oorlog staken de protestantse Watergeuzen bij alle andere wateroverlast in 1573 de Waterlandse dijk door. Dat was nog gericht tegen de Spanjaarden, maar in 1574 pleegde een van de ongeregelde bendes van de Watergeuzen onder aanvoering van de Edammer Calis een laffe overval op een aantal huizen aan het Noordeinde in Volendam. Daarbij werden de van de oorspronkelijke adellijke ontginners afstammende gebroeders Grebber en hun buurvrouw op brute wijze van hun geld en goederen beroofd. Deze schanddaad van de protestantse Watergeuzen zijn de Volendammers niet gauw vergeten.

In 1657 richtte de kerkeraad van Edam een verzoek aan de Staten van Holland en West-Friesland om geld beschikbaar te stellen voor de bouw van een ‘predickhuijs, school ende woonhuijs’ te Volendam. Zo kwam in 1658 in het kader van een bekeringsplan de mede door een vrome, gereformeerde dame gefinancierde Nederlandse Hervormde kerk, een houten Stolphoevekerk, tot stand. Een jaar later opende het schooltje waar in de gereformeerde leer en zang werd onderricht.

Het kon de katholieke Volendammers niet vermurwen. Evenals hun geloofsgenoten in Edam gingen zij over tot het inrichten van een katholieke schuilkerk¹ in Volendam, aan de diensten waarvan de protestante overheid van Edam paal en perk probeerde te stellen. Dat blijkt onder meer uit de door de Edammer schout tegen de ‘papen’ gerichte brief van 1635 en die van 1664 over de in ‘seecker en huijs en kerck’ te Volendam gehouden katholieke diensten.

In 1692 moesten de Volendammers 200 gulden per jaar afstaan aan de officier van Edam voor het gedogen van het vervullen van hun godsdienstplichten en nog eens 52 gulden voor het onderhoud van de pastoor.

Na de al eerder uit het achterland naar Volendam gekomen instromers waren het vooral Schokkers die vanaf ongeveer het jaar 1700 naar Volendam verhuisden. De katholieken onder hen vonden in het na de reformatie grotendeels katholiek gebleven Volendam een toevluchtsoord.

In Edam stond in 1713 nog altijd het in 1573 opgestelde kanon met de benaming Stier en de tekst ‘Dien den Stier hoort bellen, Munnicken ende Papen sal hi quellen’. Dat bleek geen loos dreigement. In 1723 werden de Volendamse roomsen weliswaar gedoogd, maar wel achtergesteld en aangeklaagd en in 1764 werden zij nog ernstig vermaand vanwege door dominee Martinet ingediende klachten.

De van de oorspronkelijk Frankische ontginners uit Zuiderwoude afstammende bevolking van Volendam bleef niettemin trouw aan het van oudsher aangehangen katholieke geloof. In de loop der tijd trad mede door de beperkte landbouwgrond, de hoge dijklasten en de runderpest bij de protestante minderheid meer uitstroom op, terwijl er aan de katholieke kant juist sprake was van meer instroom.

Tijdens de Franse tijd kwam er volgens de grondwet van 1798 scheiding van kerk en staat, maar het was de grondwet uit 1848 van Thorbecke die in de praktijk tot vrijheid van godsdienst leidde. Nadat het dorp in 1848 een eigen katholieke bijkerk² had gekregen zou in 1860 in Volendam een eerste hoofdkerk verrijzen. Maar dat ging niet vanzelf. Daar gingen jaren van overredingskracht aan vooraf om de hogere geestelijkheid ervan te overtuigen dat Volendam een bedehuis nodig had en nog eens twaalf jaar, waarin men dacht dat de Volendammer bevolking wel genoegen zou nemen met een kapel: een ‘dode mus’. Om de geestelijkheid onder druk te zetten en een eind aan deze situatie te maken besloten de Volendammers massaal hun godsdienstplichten na te laten. Het Bisdom stemde toen in met de bouw van een eigen kerk en parochie.

¹) Die schuilkerk stond op het Noordeinde 19. Daar woont nu Jaap Schilder (Nieuwleven).

²) De bijkerk (kapel) werd gevestigd in een van de weinige stenen huizen aan de dijk, dat enige jaren tevoren was gebouwd en tot bakkerij had gediend van de heer Nooy. Het stond te koop vanwege een sterfgeval. Op de plaats waar later nog de souvenirwinkel van J.W, Simons was, aan de haven dus. Achter het Gat van Nederland kan men aan de andere kant van het Breikie nog de typische kerkramen van de kapel zien.

De eigen kerk en parochie een zegenrijk nieuw begin voor Volendam

Wanneer Volendam dan in 1860 eindelijk een zelfstandige katholieke parochie wordt, heeft de geestelijkheid wel een grote positieve invloed op de levensstijl van de gelovige Volendammers. De achtereenvolgende pastoors en kapelaans hebben zich ingezet om Volendam, zowel op geestelijk als wereldlijk gebied op te bouwen. Zij steunden hun gelovigen niet alleen op het gebied van geloof en zeden, maar zij bouwden – samen met de Volendammers – het dorp op. Er kwam in Volendam niet alleen een katholiek kerkgebouw, maar mede dankzij de geestelijkheid werden er ook katholieke scholen en verenigingsgebouwen voor volwassenen, jongens en meisjes gebouwd. Er kwamen sportverenigingen, zoals de voetbal en de gymnastiek. Allerlei verenigingen en clubs die vanuit de katholieke kerk, mede op initiatief van de pastoors en de vele jonge kapelaans, opgericht werden. Het is bijna niet in te schatten hoeveel katholiek Volendam aan deze werkers van het eerste uur te danken heeft.

Zo bleef Volendam een krachtige katholieke gemeenschap. De kinderen van de meestal grote gezinnen bleven in Volendam wonen. Hierdoor ontstond er een hechte familie- en gemeenschapsband rond de katholieke kerk van Volendam. Het geloof van de Volendammers verdiepte zich. Ze waren strijdbaar in hun katholieke identiteit te midden van een alom omringende afwijkende gezindheid.

Kortom, de gehele geschiedenis door zijn de Volendammers katholiek en blijven zij katholiek³.

Ze zijn vissers van vader op zoon. Zij hebben hun eigen geloof. Zij hebben hun eigen klederdracht. Zij hebben grote gezinnen. Zij hebben unieke eigenschappen. Zij zijn Volendammers in hart en nieren. Zij houden vast aan het geloof van hun voorvaderen. Zij hebben hun eigen gewoonten en gebruiken. Zij hebben hun eigen dialect. Zij wonen in hun ‘eigen dorp’ Volendam, al is het een buitenwijk van Edam.

Zij zijn gelovig. Zij vormen samen één sociale gemeenschap, waarin een ieder voor de ander klaarstaat.

Zij zijn katholiek en kiezen geen ander geloof, omdat zij zichzelf willen zijn: VOLENDAMMER!

TIJDLIJN BEVOLKING VOLENDAM

Mon, 21 Mar 2022 19:10:47 GMT

Rond 1300 kwamen de eerste ontginners uit Zuiderwoude naar de Warderbroeck om in 1313 te worden gevolgd door 12 gezinnen. Uitgaande van het door historici voor de Middeleeuwen aangehouden aantal van 4 leden per gezin bestond die groep uit zo’n 50 personen. In 1323 kwamen nog eens 25 gezinnen naar Katwoude en Katham, zodat het aantal bewoners aan weerszijden van de Ye toen uit ongeveer 150 personen bestond.

In het schotboek van Edam uit het jaar 1462 duikt voor het eerst de naam Volendam op, beschreven als een buitenwijkje bij de monding van de IJe. In dat jaar worden vijf personen vermeld die op het grondgebied van Edam woonden en als zodanig belastingplichtig waren. De overige tegen de 200 bewoners van het kustgebied rond de Ye woonden op grafelijke grond.

In 1610 waren er naar schatting 300 bewoners en mede door de komst van de eerste instromers uit het achterland, de IJ-oevers, de Zaankant en de droogmakerijen bestond de bevolking in 1660 uit tegen de 400 personen. De daarna tot kort na 1700 durende wateroverlast was er mede debet aan dat het aantal bewoners samen met die van ’t Soort in 1738 nog maar op 439 lag. In 1745 bestond de bevolking mede door de komst van een aantal Schokkers uit 572 personen, die 69 meest dubbele huizen bewoonden.

Pas na 1750 kunnen we aan de hand van de gegevens, verstrekt door de gemeente, vaststellen hoe de bevolking van Volendam zich in aantal heeft ontwikkeld. De getallen van vóór 1750 zijn op basis van andere bronnen geschat, waarbij de aanname is dat het aantal inwoners van ongeveer 175 ontginners, boeren en vissers rond het jaar 1400 gedurende drie eeuwen geleidelijk toenam tot circa 400 personen in 1700.

Onderstaande tabel laat zien dat die toename (factor 2,3) vergelijkbaar is met die van de Nederlandse bevolking in die drie eeuwen.

In de 18e eeuw groeide de bevolking van Volendam voornamelijk door immigratie veel harder dan die van totaal Nederland. Van 400 in 1700 naar 800 in 1800, een toename van 100 procent, terwijl de bevolking van Nederland groeide met 10 procent.

In de 19e eeuw nam het aantal inwoners van Volendam nog harder toe, vooral in de tweede helft, resulterend in een bevolking van 2.650 zielen in 1900, meer dan drie keer zoveel als in 1800. De bevolking van Nederland nam in de 19e eeuw ook fors toe, van 2,1 naar 5,1 miljoen, maar opnieuw minder sterk dan die van Volendam (factor 2,4 NLD versus 3,4 Volendam).

In de 20e eeuw nam de bevolking van Volendam met 17.350 inwoners explosief toe tot 20.000 inwoners, zeven en een half keer meer dan in 1900, naar verhouding ruim twee keer zo hard als de bevolking van Nederland.

Ook in deze eeuw neemt de bevolking van Volendam nog gestaag toe, beduidend minder hard maar nog wel iets sneller dan de bevolking van totaal Nederland.

Immigratie tot 1860

In de periode tot 1860 hebben zich minstens 1.236 instromers in Volendam gevestigd. Dat waren zowel katholieken als protestanten en instromers van andere gezindten. Deze waren afkomstig uit 100 plaatsen waaronder 20 in het naburige achterland en 18 havenplaatsen langs de Zuiderzee. Dan was er de instroom vanuit 17 verderaf gelegen plaatsen in Noord-Holland zoals 55 personen uit West-Friesland en verder uit andere over heel Nederland verspreide gemeentes tot aan het Zeeuwse Veere toe. Ook een nazaat van de Fransman Velle vestigde zich in Volendam en verder kwamen er vóór 1860 mensen uit zes verschillende plaatsen in Duitsland.

Onder de 1.236 instromers van voor 1860 bevonden zich 654 vrouwen en 591 mannen. Uit de naaste omgeving kwamen in totaal 461 personen, waarvan 275 uit Edam, 115 uit Katwoude, Katham en ’t Soort, 57 uit Monnickendam, 9 uit Broek in Waterland en 5 uit Marken.

Nadat in Volendam eerst vooral de binnenvisserij was beoefend breidde die zich in de 16e eeuw al uit naar de Zuiderzee. Net als Zaankanters visten Volendammers al in de 17e eeuw in het IJ en de aanliggende meren.

Door de drooglegging van grote binnenmeren zoals de Beemster (1612), de Wijde Wormer (1616), de Purmer (1622) en de Schermer (1635) maar ook kleinere, zoals de Vollendammer Meer (1632) raakte het drukker beviste Amsterdamse IJmeer tegen 1650 vrijwel leeggevist. Het visgebied op de Zuiderzee breidde zich daarop nog verder uit en reikte tot rond de Waddeneilanden. Behalve uit het nabije Katwoude, Edam, Monnickendam, Kwadijk en Marken vestigden zich inwoners van rond het IJmeer zoals 22 uit Nieuwendam, 1 uit Schellingwoude en 7 uit Oostzaan in Volendam. Mede in verband met de droogmakerijen kwamen er ook mensen uit het verdere achterland. Uit de Purmer kwamen 6, uit Purmerend 17 en uit de Beemster 10 personen naar Volendam.

Verder tellen we tussen 1650 en 1860 dertig personen uit Drechterland en vijfentwintig verderop uit het meer landinwaarts gelegen deel van De Streek. Onder die 55 personen waren 24 vrouwen. Tot het oude Drechterland behoorden onder meer Hoorn, Broekerhaven en Enkhuizen. Van oudsher kwamen de Volendamse zuiderzeevissers in de havens van Hoorn en Enkhuizen en in die van Broekerhaven waar zij bij schrale visvangst ook kool en andere veldvruchten opkochten om elders te verhandelen. Het is niet ondenkbaar dat de drukbezochte jaarmarkten en kermissen van Hoorn daarbij een rol als huwelijksmarkt hebben gespeeld.

Het grootste aantal instromers kwam echter van de overkant en met name uit Schokland. Dat waren er in totaal 587 (76 in 1859), 236 vrouwen en 351 mannen, die vooral vanaf de hevige landafslag in 1698 hun steeds verder afkalvende eiland verlieten om naar het na de Hervorming merendeels katholiek gebleven Volendam te verhuizen.

De meeste Schokkers waren afkomstig van de grootste en merendeels katholieke woonkern Emmeloord, maar er waren ook instromers van het overwegend hervormde Ens oftewel Middelbuurt. Behalve uit Schokland kwamen er nog twee personen uit elk van de nabij gelegen kustplaatsen Kampen en Kuinre en de verder landinwaarts gelegen plaatsen Grafhorst en Steenrijk en nog één uit Blankenhal. Dat brengt het totale aantal instromers vanaf de oostwal in de periode op 596.

Grotere natuurlijke aanwas vanaf 1860

Tot zeker 1860 heeft immigratie een belangrijke rol gespeeld bij de toename en de samenstelling van de bevolking van Volendam. Daarnaast was de natuurlijke aanwas door de moeilijke leefomstandigheden, hoge kindersterfte, ziekte en rampspoed beperkt.

Vanaf de tweede helft van de 19e eeuw neemt de bevolking vooral door natuurlijke aanwas hard toe, naar verhouding het sterkst vanaf 1925 tot 1975. Meer welstand en welzijn, minder honger, ziekte en rampspoed, betere hygiëne en medische zorg, meer trouw en minder rouw, grote gezinnen, een hechte, zich voortvarend ontwikkelende gemeenschap, met meer werkgelegenheid en beroepsdifferentiatie, een goed vestigingsbeleid, ook voor beroepskrachten van buiten, en nagenoeg geen uitstroom.

Volendam behoort met Edam en de dorpen Beets, Hobrede, Kwadijk, Middelie, Oosthuizen, Schardam, Warder en een gedeelte van de polder De Purmer, tot het grondgebied van de gemeente Edam-Volendam.

Op 1 januari 2022 heeft de gemeente Edam-Volendam 36.462 inwoners, waarvan 22.563 in Volendam.

Het totaal aantal bedrijven in de gemeente is 7.562, waarvan 4.618 in Volendam.

Bronnen:

Volendam in Vogelvlucht - Dick Brinkkemper, 2010

Over Volendams gesproken – Jan en André Kes, 2019

Gemeentesite, CBS

Urbanisatie en de-urbanisatie in Nederland 1400-1850, Rijksuniversiteit Groningen, 2000

Bewerkt door Dick Bond.

OORSPRONG VAN HET VOLENDAMS DIALECT

Mon, 21 Mar 2022 18:36:02 GMT

Het Volendams is een levend Waterlands dialect, dat zowel Frankische, Friese als Saksische kenmerken vertoont. Kort na 1300 vestigden zich van de Franken afstammende ontginners uit Zuiderwoude in en rond Volendam. Na de opkomst van de buitenvisserij waaierde de bevolking van Volendam steeds verder uit over het achterland en langs het hele Zuiderzee- en Waddengebied.

Alleen al tot 1860 trokken 1.236 instromers uit meer dan 100 plaatsen in Nederland en het buitenland naar Volendam. De grootste groep bestond uit Schokkers, die hun door het water bedreigde eiland vanaf 1700 begonnen te verruilen voor het na de Hervorming merendeels katholiek gebleven Volendam.

Professor Van Ginniken benadrukte de invloed van het Schokkers dialect op dat van Volendam. Maar invloeden kwamen ook vanuit het nabije achterland en de Zaankant en ook Amsterdam waar de Volendammers al vroeg visten op het IJ en aanliggende meren.

Daarnaast was er inbreng vanuit Drechterland en het Eiland-Westfries van Wieringen, Texel en uitvalshaven Nieuwediep, dat al in de 17e eeuw de uitvalshaven was van de Volendamse Noordzeevissers.

Met West-Terschelling van 1781 tot kort na 1900 als tweede thuishaven ontstond vervolgens het contact met het nog sterker Fries getinte Westerendse dialect. Naast Nieuwediep, Harlingen en Enkhuizen was de belangrijkste aanvoerhaven Amsterdam, waar Jordannees en Jiddisch van invloed waren terwijl via de grote vaart weer de nodige scheepstermen en Maleis werden opgedaan.

Door al die invloeden groeide het Volendams uit tot een mengdialect, dat uiteraard ook is veranderd. Door de teruggang van visserij en klederdracht raakten veel woorden en zegswijzen in onbruik.

De opmars van het Algemeen Nederlands ten koste van het dialect wordt door velen bestreden. Zo kwamen er nieuwe leerstoelen en namen onderzoeken en activiteiten toe. In Limburg vindt 75% van de bevolking dat het dialect goed is voor het gevoel van eigenwaarde en zelfbewustzijn. Diverse organisaties spannen zich daar samen met het onderwijs in voor het naast elkaar gebruiken van het dialect en Algemeen Nederlands in creatieve taaluitingen van volkscultuur als literatuur, toneel en muziek. Leerkrachten krijgen er bijscholing ter bevordering van het dialectgebruik bij de jeugd, dat te vaak beperkt blijft tot de sociale media.

Naast het officiële Nederlands en Fries zijn het Limburgs en Nedersaksisch volgens het Europees Handvest door de regering als regionale talen of minderheidstalen erkend.

Het Volendams neemt met zijn historisch verankerde Frankische, Friese en Saksische wortels een unieke positie in.

Uit ‘Over Volendams gesproken’, door Jan en André Kes (2019) en bewerkt door Dick Bond